كارگزاران حكومت آشنا مىكند . فيروز ميرزا فرمانفرما شانزدهمين فرزند ذكور عباس ميرزا نايب السلطنه ، در سال 1233 ه ق به دنيا آمد . او در سن 17 سالگى والى فارس شد و تا سال 1303 ق ؛ يعنى حدود 53 سال از عمر خود را عهده‌دار مناصب مهم بود . فيروز ميرزا با هما خانم ، دختر بهمن ميرزا بهاء الدوله « 1 » ازدواج كرد . « 2 » وى در اين مدت دوبار به حكومت فارس ، دوبار به حكومت كرمان و دوبار به پيشكارى وليعهد در آذربايجان منصوب گرديد . سپس ارتقاى منصب يافته ، به وزارت جنگ برگزيده شد . بعد از آن با دريافت لقب فرمانفرمايى ، به حكومت ايالت مركزى انتخاب گرديد . پس از درگذشت فتحعلى شاه ، حسينعلى ميرزا فرمانفرما ، فرزند او كه حدود سى و پنج سال حاكم فارس و بنادر بود به دستيارى حسنعلى ميرزا شجاع السلطنه والى كرمان ، با محمد شاه به مخالفت برخاست و تاج بر سر گذاشته ، خود را حسينعلى شاه خواند و سكه بنام خويش زد و در عمارت آيينه ، مشهور به كاخ همايون به تخت نشست . محمد شاه براى مقابله با او ، به صوابديد ميرزا ابو القاسم قائم مقام ثانى ، در اواخر شوال 1250 اردويى فراهم نموده به فارس اعزام كرد . رضا قلى خان هدايت در اين باره مىنويسد : « حسب الامر پادشاه جم جاه نواب فيروز ميرزا . . . به پيشكارى معتمد الدوله منوچهر خان گرجى و جمعى از سپاه نظام به سردارى لينزى « 3 » صاحب انگليسى و بعضى از ارباب مناصب ايرانى مامور نظم عراق و فارس و كرمان شدند . نواب شجاع السلطنه از فارس حركت و در قشلاق حوالى اصفهان به مقابله سپاه آمد منهزما به فارس مراجعت كرد . » « 4 »

--> ( 1 ) . پسر فتحعلى شاه ( 2 ) . عقدنامه اين ازدواج كه يكى از اسناد گرانبهاى صداقيه عصر قاجار است و حدود يك متر و نيم طول دارد و با خط خوش و نقاشى و تذهيب بىنظير تهيه شده ، در موزه راث rath سوئيس - ژنو نگهدارى مىشود . ر . ك . به محمد ابراهيم باستانى پاريزى ، فرمانفرماى عالم ( تهران ، انتشارات علمى ، چاپ دوم ، 1367 ) ص 422 . ( 3 ) . لينزى sir Henry Lindsay Bethune در قشون عباس ميرزا فرمانده توپخانه بود . ( 4 ) . رضا قلى خان هدايت ، فهرس التواريخ ، به تصحيح و تحشيه دكتر عبد الحسين نوايى - مير هاشم محدث ، ( تهران ، پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى ، ج 1 ، 1373 ) ص 7 - 446 .